Liesje Smolders (1952 - 2008)

Na haar opleidingen aan de Academie Artibus te Utrecht (theatervormgeving) en de Rietveld Academie te Amsterdam (beeldhouwen) heeft Liesje Smolders zich ontwikkeld tot autonoom beeldhouwer met een zeer eigen stijl. Haar houten beelden zijn door het verlijmen van lagen hout, uithollen, schaven en schuren perfect gewelfd en voorzien van een satijnachtige huid. 'Huid is een thema vol tegenpolen. Huid is het omvangrijkste en het kwetsbaarste zintuig. Huid biedt bescherming, maar is ook afscherming, een masker. Huidcontact is zowel strelen als slaan. Huid is sensueel en erotisch geladen. Hout moet voelen als huid.' Aldus Liesje. Ook maakt ze beelden van paraffine, want 'paraffine is het meest verwant met huid'.
Haar rondreizende installatie Via Maria (1995-96) omvatte zeven paraffine Maria's die, al naar gelang ze verder inbrandden, transformeerden van madonna's (in de Mariakapel te Hoorn), tot reiziger (op het station van Antwerpen, tot publieke vrouw (langs de Oude Delft).

Liesje's fascinatie met huid resulteert ook in een gerichtheid op het buitenhuidse van de beelden zelf èn van de discipline sculptuur. Gebruikt in performances balanceren sommige van haar beelden op de grens van theatergebonden en autonoom. Zo is Melopee (1996) een autonome sculptuur die wordt gebruikt in de openingsperformance van de expositie. Melopee bestaat uit twee ‘ligbeelden’ met een kanovormige buitenkant en als binnenvorm een uitgeholde mensfiguur. In de zelf gekliefde en op maat uitgehakte helften van een kastanjeboom deinen Liesje en haar geliefde op de maat van het gelijknamige gedicht van Paul van Ostaijen.
Dat hout moet aanvoelen als huid gaat helemaal op voor Liesje's 'jongens', een serie penissen die ze vanwege de 'hypocriete verwikkelingen' rondom het nationale monument van Hanshan Roebers voor het eerst wil tonen in Wageningen. De commotie rond deze abstracte 'oprichting' van koper vraagt om een antwoord. 'Weten jullie dan werkelijk niet hoe een fallus er uit ziet? Het mannelijk vitale, vol leven en lust, stijf en fier, maar ook kwetsbaar en zo verzwolgen.' De serie verwijst naar het meest intieme huidcontact dat er bestaat. Na zich tot voor kort voornamelijk gericht te hebben op de vrouw, noemt Liesje haar nieuwe project een ontdekkingsreis. 'De stap om in hout te gaan zoeken naar wie jij bent, de essentie, de herinneringen en het verlangen. De ziel van de mannelijke drijfveer. De spiegel voor mijzelf.'

Een beeld dat illustreert hoe het buitenhuidse van het beeld als het ware samenvalt met het buitenhuidse van de sculptuur is Liesje's Vol van verleden. Op een beschutte plek in de tuin zit een vrouw over een tafel gebogen, haar voorover geworpen haren reiken over het tafelblad heen tot bijna op de grond. Haar armen en handen rusten op het tafelblad. De haren, van Vol van verleden zijn de beeldhuid. Zij leiden de blik van de kijker naar de passieve handen van de vrouw, die het eigenlijke portret zijn Een gesloten in zichzelf gekeerd beeld, dat een wanhopige gelatenheid uitstraalt. De kijker kan alleen maar machteloos toezien. Hij is geneigd haar troostend over haar haren strelen, maar weet dat dat geen effect zal hebben. De vrouw zal zelf haar onderhuidse krachten moeten aanboren om weer te kunnen en te willen openstaan voor de toekomst. Zo dwingt Liesje de kijker tot de rol van toeschouwer die moet afwachten hoe het afloopt. De bedoeling is dat dit beeld het beginbeeld wordt van een wandeling langs meerdere beelden in de natuur, waarin Liesje de kijker/wandelaar in een één op één situatie wil ontmoeten. Hoe ze het project precies gaat uitwerken ligt nog niet vast. Zeker is wel dat twaalf paraffine 'jongens' (paraffine gietsels van de penis Take a seat) ook deel gaan uitmaken van dit project. Van binnenuit verlicht worden ze 'immaterieel, ongrijpbaar, een droom'.
De haren, die van Vol van verleden de beeldhuid zijn, leiden de blik van de kijker naar de handen van de vrouw, die het eigenlijke portret zijn. Haar houding versterkt hun passiviteit, maar laat tegelijkertijd overduidelijk zien wat zich onderhuids afspeelt. Het opnemen van het beeld in een interactief evenement dat het midden houdt tussen beeldende kunst en theater maakt het tot een beeld in het buitenhuidse. De kijker/wandelaar verandert in een participant, die tegelijk medemaker en onderdeel van het kunstwerk is. Elke ontmoeting verloopt anders, en wordt zo voor de bezoeker evenals voor Liesje zelf een unieke ervaring.

Recensies

• De tragiek en het theater van de huid, Beelden 2- 2004 pagina q2 (Za 01 April 2006)