Galerie Wit: Werk van zeven jonge Ethiopische schilders

Deze tentoonstelling met werk van zeven afgestudeerden aan de Ethiopian School of Fine Art & Design van de Addis Abeba Universiteit bij Galerie Wit in Wageningen, confronteert de Europese beschouwer met schilderijen die tegelijkertijd vertrouwd èn exotisch aandoen. Ze zijn ons vertrouwd omdat de opleiding van de kunstenaars duidelijk is geworteld in de Europese schilderkundige traditie. Meskerem Assegued van het ZOMA Art Center in Addis Abeba beschrijft dat hieronder in haar essay over hedendaagse Ethiopische kunst.

Het exotische karakter is moeilijker te duiden. Terwijl de schilderijen van Teferi, Ermias en Kerima herkenbaar 'Afrikaans', 'Ethiopisch' of zelfs 'Oosters' zijn, missen andere werken zulke expliciete kenmerken. Toch zouden we de expressionistische bloemenstillevens van Cherinet, de droomlandschappen van Mathias en zelfs het abstracte schilder-, snij- en plakwerk van Yohannis niet gauw aan een westerse schilder toeschrijven, maar waarom eigenlijk niet?

Het antwoord moet gezocht worden in de ruimte waarin zij opereren. Die wordt bepaald door Europese tradities, en de leefomgeving en de sterke culturele wortels van deze Ethiopische kunstenaars. Binnen die ruimte maken zij prachtige, emotionerende kunstwerken.

This exhibition of seven young graduates from the Ethiopian School of Fine Art & Design of the Addis Ababa University, Ethiopia at Galerie Wit in Wageningen, the Netherlands, confronts the European viewer with paintings that are familiar and yet exotic. They are familiar because the training of their makers is obviously steeped in the European painterly tradition. Meskerem Assegued elaborates this link in her essay, below, on Ethiopian contemporary art.

The exotic character is sometimes more difficult to identify. While the paintings by Teferi, Ermias, and Kerima are recognizably 'African', 'Ethiopian' or even 'Oriental', others lack such clues and yet strike us as unfamiliar.

We would probably hesitate to attribute the expressionistic flower paintings by Cherinet, some of the dreamscapes by Mathias and even the abstract cut and paste works by Yohannis to a western painter, but why?

The answer to this question must be related to the fact that these young, aspiring artists operate in a space defined by European traditions, Ethiopian scenery and their own strong cultural roots. Within that space they create exiting and moving works of art.

Hedendaagse Ethiopische kunst

door Meskerem Assegued, Direceur van het ZOMA Contemporary Art Center, Addis Abeba, Ethopie.

Hedendaagse kunst waarbij kunstenaars hun directe emoties, stemmingen en ideeën op het schildersdoek uiten is een vrij recent verschijnsel in Ethiopië. In de 50er en 60er jaren streefde Ethiopië hard naar een plaats in de moderne westerse wereld. Keizer Haile Selassie stimuleerde jonge, goede studenten met beurzen voor een universitaire studie in Europa en Noord Amerika. Ook landen in het Westen en het Oosten stelden zulke beurzen beschikbaar. Na hun terugkeer hielpen zij het land te moderniseren via sleutelposities bij de overheid en de private sector. Ale Flelge Selam richtte na zijn kunstopleiding in de VS, met hulp van de keizer en invloedrijke intellectuelen de Addis Abeba school of Fine Art en Design op, en werd daarvan de eerste directeur.

De staf van de kunstacademie omvatte aanvankelijk zowel Ethiopiërs als Europeanen. Lesstof, disciplines en de onderwezen technieken waren toen en zijn nog steeds gebaseerd op Europese kunst, met nadruk op compositie, perspectief, licht en schaduw, en schilder- en teken technieken. Materialen zoals schilderslinnen, en olieverf, papier en houtskool, en gegoten en gebeeldhouwde sculpturen van gips, beton, steen en hout zijn allen Euro-centrisch. Niettemin verschillen de in Ethiopië gemaakte werken van moderne en hedendaagse Europese kunst door het continue streven naar een Ethiopisch karakter.

In de beginjaren introduceerden Skunder Boghossian en Gebrekistos Desta, opgeleid in Europa en de VS, op de school nieuwe en experimentele kunst. Met de nieuwverworven technieken begonnen deze kunstenaars aan het versmelten van Europese kunst met traditionele Ethiopische kunst, en legden zo een fundament voor hedendaagse Ethiopische kunst.

In de loop van de zestiger en het begin van de zeventiger jaren evolueerde de hedendaagse Ethiopische kunst door het experimenteren met verschillende stijlen en technieken. Een belangrijke karakteristiek was het zoeken van een balans tussen de traditionele identiteit en de nieuwverworven Europese technieken.

In 1974 maakte de socialistisch/communistische revolutie een einde aan deze ontwikkeling. De regering liet vanaf dat moment slechts de socialistisch realistische stijl toe en afwijkingen van dat model werden gecensureerd. Het socialistisch realisme diende de triomf van de arbeiders klasse verbeelden en de overheidspolitiek propagandistisch ondersteunen. Afgezien van enkele kunstenaars die zich in het geheim uitten, deden meesten eenvoudig wat hen werd opgedragen. Ongehoorzaamheid werd streng bestraft, tot de doodstraf aan toe. Kunstdocenten werden steeds vaker naar Oost Europa en Rusland gestuurd, en kwamen terug technische vaardigheden op het gebied van realistische kunst, die zij doorgaven aan hun studenten.

Na de socialistisch/communistische periode in 1991 kwam er ruimte voor nieuw artistieke expressie. De wens om de sociaal realistische kunst te doorbreken was sterk. In de afgelopen twaalf jaar hebben de jonge afgestudeerden van de academie de experimenten uit de 60-70er met hernieuwd enthousiasme opgepakt, waarbij de noodzaak hun culturele identiteit te tonen in hun werk voorop staat.

Deze tentoonstelling biedt prachtige voorbeelden van de experimenten van jonge Ethiopische kunstenaars. Hun technieken en materialen zijn duidelijk Europees, maar hun onderwerpen zijn Ethiopisch: straat scènes, figuren, geschreven karakters zoals de Geez letters en nummers en Arabisch schrift, de markten, landschappen en abstracten, allen weerspiegelen het hedendaagse leven in Ethiopië. Hun werk toont ook de vreugde en de malaise verbonden met globalisatie en de zoek naar identiteit van de hedendaagse jeugd. We horen vele stemmen: elke kunstenaar neemt ons mee in het diepste van zijn of haar binnenste. Elk werk toont verhaal, vormt een zorgvuldige samengesteld essay en roept emoties op, met uitzicht op verdere verdieping en verrijking.

Ethiopian contemporary art

By Meskerem Assegued, Director Zoma Contemporary Art Center
Addis Abeba, Ethiopia

The idea of contemporary art, where artists express their momentary emotions, moods, and ideas on canvas is relatively new in Ethiopian art. In the 1950's and the 1960's, Ethiopia was vigorously working hard to move into the 20^th century Western modernity. Emperor Haile Selassie was encouraging young and academically bright students by giving them scholarships to study in Europe and North America for higher education. In addition to the Emperor's scholarships, countries both in the West and East were giving scholarships. When these students returned, they were given funds and key positions both in the government and private sector to modernize their country. Some of them studied art. Among them was Ale Flelge Selam, who studied fine art in the United States and returned to Ethiopia. With the help of the Emperor and powerful intellectuals, Ale Feleg Selam founded the Addis Abeba school of Fine Art and Design. He also became the first director.

The initial faculty of the art school was a mixture of Ethiopians and Europeans. The curriculum and the types of academic discipline and techniques taught to the students were based on European art. From the beginning of the school to the present day, the academic discipline forms and styles such as composition, perspective, light and shade, brush strokes, and lines taught in the art school are based on European art. The art materials such as canvas and oil, paper and charcoal as well as cast and carved sculptures created with plaster, concrete, stone and wood are all Euro-centric. Nevertheless, what differentiates the work of the art school artists from European modern and contemporary art is its continual struggle to include a touch of Ethiopia in the composition.

During the initial years of the school, teachers such as the late Skunder Boghossian and Gebrekistos Desta, who were educated in Europe and the United States, were introducing new and experimental art to the art school. Using their newly acquired techniques, these artists began fusing European art with traditional Ethiopian art breaking new ground for Ethiopian contemporary art.

From the early 1960's until the 1970's, Ethiopian contemporary art continued to evolve through experimentation with various techniques and styles. A major characteristic of Ethiopian contemporary art is its struggle to find a balance between its traditional identity and the newly acquired European techniques. The 1974 Ethiopian socialist/communist revolution put a sudden stop to this creative artistic movement. The government mandated artistic styles that followed the communist social realist model and any deviation from this model was censored. To the government, social realist meant depiction of the triumph of the working class and propaganda supporting government policies. Other than the few artists who painted their true feelings in secrecy, the majority simply did what they were told since disobedience was followed by severe penalties including death. More Ethiopian art teachers were being sent only to Eastern Europe and Russia. These teachers returned to the art school with strong technical skills in the discipline of realistic art. As a result, their students became highly technical.

After 1991, with the end of the socialist/communist government, a new artistic expression began. The desire to break out of the social realist art was very strong. Although the academic discipline of art education is still similar to its early days, in the last twelve years, young graduates of the art school have vigorously continued the experimental art of the 1960's and the early 1970's. The need to reflect their cultural identity in the composition of their art pieces is central to these artists.

The art pieces presented in this exhibition are fine examples of the experimental art that young Ethiopian artists are currently producing. Although the techniques and the materials used in these art pieces are obviously European, the subject matter is Ethiopian. The street scenes, the figures, the written characters such as the ancient Geez letters and numbers as well as Arabic writing, the markets, the landscapes and the abstracts are all reflections of contemporary life in todays Ethiopia. It also shows the joys and malaise of globalization and the search for identity that young people are faced with today.

This exhibition represents many voices. Each artist was able to take us deep into her or his soul. Each peace is a story, a beautifully and thoughtfully expressed essay. It evokes an emotional reaction. It gives hope for a deeper and more mature art in the future.